Iedere beoordeling een leermoment!

Datum: 20 oktober 2015
Auteur: Metis Onderwijsadvies

Voor me ligt een map met daarop de zin ‘iedere beoordeling een leermoment’. Een interessante zin die me al een aantal minuten bezighoudt. Wat zou het mooi zijn als iedere beoordeling een leermoment is! Toch?

Stel jezelf eens de volgende vragen:

  1. Hoe vaak ben je in jouw schoolcarrière beoordeeld?
  2. En hoeveel procent van die beoordelingen waren echt een leermoment?

Mijn verwachting is dat je antwoord op vraag twee relatief laag is omdat boordelingen in het onderwijs met name ingezet worden als selectie- of kwalificatiemiddel (summatieve toetsen). En dat is zonde! Beoordelingen kunnen namelijk perfect worden ingezet als leermiddel om te bepalen waar studenten staan in hun leerproces, waar zij naar toe moeten werken en op welke manier (formatief toetsen). In onderstaande tabel een uiteenzetting van verschillende doelen en functies van beoordelingen.

Schermafbeelding 2015-10-19 om 11.02.31

Om je te stimuleren om beoordelingen meer in te zetten als leermiddel voor jouw studenten schenk ik in deze blog aandacht aan drie praktijkvoorbeelden van formatieve toetsen.

 

BEOORDELING ALS LEERMIDDEL

Als pabo-student liep ik vanaf het begin tot het einde van de opleiding stage. Aan het einde van ieder stageperiode kreeg ik een eindbeoordeling van een externe stagedocent. Deze beoordeling werd dus ingezet als kwalificatiemiddel (summatief). Echter, de eindbeoordeling werd vooraf gegaan door twee tussentijdse, formatieve beoordelingen door dezelfde externe stagedocent. Schematisch zag de beoordeling er als volgt uit:

Schermafbeelding 2015-10-19 om 11.03.05

Deze tussentijdse beoordelingen waren echte leermomenten voor mij, omdat de tussentijdse beoordelingen gebaseerd waren op dezelfde beoordelingscriteria als de eindbeoordeling (De 7 SBL-competenties), vier jaar lang! Zelfs al was de eindbeoordeling na een half jaar onvoldoende, dan bestond er de mogelijkheid om in het nieuwe semester de onvoldoende om te buigen naar een voldoende. Dat is in mijn ogen een geweldig voorbeeld van de kracht van NOG niet 

 

 

BEOORDELING ALS LEERMIDDEL MIDDELS PEER-BEOORDELING – DEEL I

Als student onderwijskunde kwam ik in aanraking met peer-beoordelingen. Het idee achter een peer-beoordeling is simpel en in veel gevallen doeltreffend: studenten worden ingezet om studenten te beoordelen. In mijn situatie zag de beoordeling er als volgt uit:

Schermafbeelding 2015-10-19 om 11.03.20

In het begin van mijn opleiding werden peer-beoordelingen alleen nog maar formatief ingezet. Logisch, een beoordelaar kan iemand pas betrouwbaar beoordelen als deze bekend is met de inhoud en de beoordelingscriteria. Echter, aan het einde van mijn opleiding kwam de tussentijdse beoordeling van de docent te vervallen of werden zelfs mijn medestudenten ingezet als eindbeoordelaars. De docent kwam dan alleen in beeld als de discrepantie tussen het oordeel van student 1 en student 2 groter was dan anderhalf punt.

Deze manier van beoordelen bracht voor mij een aantal voordelen met zich mee:

  • Ik kreeg andere artikelen te zien; voorbeelden dragen bij aan het verminderen van overbelasting van het werkgeheugen, met name wanneer de taak of opdracht een te zware belasting teweegbrengt op het werkgeheugen.
  • Ik leerde de beoordelingscriteria beter kennen, omdat ik ze zelf moest gaan gebruiken om mijn medestudenten op te beoordelen. Dat maakte de eindbeoordeling transparanter voor mij.
  • Doordat ik de beoordelingscriteria beter kende, kon ik mij beter focussen op wat de docenten belangrijk vonden (de doelen van het onderwijs). Dit hielp mij enorm om mijn eigen prestaties te verbeteren.
  • Ik werd gedwongen om goede feedback te geven. Mijn opleiding was namelijk zo slim geweest om het geven van goede feedback onderdeel te maken van de eindbeoordeling (10% van de eindbeoordeling). Nooit geweten dat het geven van feedback zo veel kan bijdragen aan mijn eigen leerproces.

BEOORDELING ALS LEERMIDDEL MIDDELS PEER-BEOORDELING – DEEL II

De zojuist beschreven voorbeelden betreffen voorbeelden van beoordelingen waarbij het onderwijs zich richt op de bovenste lagen van de piramide van Miller (zie onderstaand figuur), namelijk shows how (het schrijven van een artikel) en does (stage).

Schermafbeelding 2015-10-19 om 11.03.48

Wellicht richt het onderwijs wat jij verzorgt zich meer op knows & knows how; onderwijs gericht op begrijpen van kennis. Ook hiervoor is het mogelijk om beoordelingen in te zetten als leermiddel. Hierbij een voorbeeld:

Schermafbeelding 2015-10-19 om 11.17.57

Het mooie aan deze manier van beoordelen is dat je de tussentijdse beoordelingen na laat kijken door studenten. Deze manier van beoordelen heeft daarom meerdere voordelen:

  • Studenten zijn zelf actief bezig met de vragen en antwoorden. Het beoordelen van een medestudent wordt een waardevol leermoment.
  • Je stimuleert studenten om op meerdere momenten in de periode actief aan de slag te gaan met de leerstof.
  • Als docent hoef je jouw tijd niet te besteden aan het nakijken van de tussentijdse beoordelingen, dat doen de studenten. Dit maakt het wellicht ook interessant om open vragen op te nemen in een schriftelijke toets.

TOT SLOT

Ik hoop dat ik je in deze blog warm heb kunnen maken om beoordelingen meer in te gaan zetten als leermiddel. Als student vond ik deze vorm van beoordelen een grote meerwaarde hebben, omdat het een aantal zaken transparant maakt:

  • de onderwijsdoelen
  • de beoordelingscriteria
  • waar ik sta in mijn eigen leerproces, waar ik naartoe moet werken en hoe.

Up-do-date blijven?

Ontvang onze nieuwsbrief

Schrijf je in
2 Reacties
  1. Als beginnend docent volg ik nog de manier van beoordelen volgens de richtlijnen van de school.
    Ik heb wel eens een opdracht aan een klas gegeven waarin ze zelf de toetsvragen mochten maken en nadat de toets was gemaakt die met een klasgenoot gingen nakijken. Vervolgens moesten ze samen overleggen welk antwoord dan het beste zou zijn. Op deze manier waren ze uitgebreid met de lesstof bezig.
    Ik ben geïnspireerd door het filmpje van ‘ nog niet’ en zou hier op mijn school best aandacht aan willen besteden in het team.

    Antwoord
    • Beste Geertje,

      Bedankt voor je reactie. Wat een mooie werkvormen heb je toegepast. Met name het zelf laten maken van toetsvragen is een mooie manier om studenten bewust te maken van de leerstof.

      Als je me een mailtje stuurt (m.vangrootel@oabdekkers.nl) met jouw adres, dan verstuur ik deze week het boek via http://www.onderwijsboek.nl

      Vriendelijke groet,

      Martijn

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *