Een van mijn taken is het beoordelen van de Basiskwalificatie Onderwijs (BKO), waarmee docenten in het hoger onderwijs hun didactische vaardigheden aantonen. Tijdens BKO-assessments is er ook aandacht voor reflectie op professionele groei; we bespreken hoe docenten zichzelf aan het einde van het traject zien vergeleken met het begin. Deze gesprekken leveren mij persoonlijk ook veel op. Zo had ik onlangs een assessment met een docent waarin we haar ontwikkelpunten bespraken. Haar lessen zijn kwalitatief; studenten waarderen haar duidelijke uitleg van complexe concepten, vinden de voorbeelden aansprakelijk en ervaren de les gestructureerd en inclusief. De docent zelf heeft deze ontwikkelvragen geformuleerd voor haar professionalisering na BKO:
Hoe weet ik wat studenten hebben geleerd? Hoe stimuleer ik ze om zelf de kwaliteit van hun werk en leeropbrengst te verwoorden?
Deze vragen raken motivatie, zelfregulatie en het ontwikkelen van kwaliteitsbesef. Voor mij vormen ze een mooie aanleiding om deze thema’s uit te diepen in deze blog. Wanneer studenten kunnen benoemen wat ze leren en waarom dat ertoe doet worden zich bewuster van hun eigen leerproces. Dat bewustzijn stelt hun in staat om hun leren gerichter bij te sturen. En precies daar raakt het aan formatief handelen.
Formatief handelen
Formatief handelen is een didactisch proces waarin tijdig en doelgericht informatie over het leren van studenten wordt verzameld en geïnterpreteerd. Op basis daarvan worden vervolgacties bepaald die alle studenten stimuleren om verder te groeien en succeservaringen op te doen. De vraag is dan: hoe organiseer je dat in een les?
Think-Pair-Share
Think-Pair-Share biedt hiervoor een concrete lesstructuur.
- In de Think-fase formuleren studenten individueel hun antwoord. De docent krijgt hiermee zicht op hun eerste begrip, aannames en redeneringen.
- In de Pair-fase vergelijken studenten hun ideeën. Verschillen in aanpak of argumentatie worden zichtbaar en besproken. Hier ontstaat directe feedback: studenten ontdekken waar hun redenering sterk is en waar deze aangescherpt kan worden.
- In de Share-fase worden inzichten plenair gedeeld en gekoppeld aan het leerdoel en de kwaliteitscriteria. De docent signaleert patronen, benoemt sterke voorbeelden en maakt eventuele misconcepties expliciet.
Zo wordt Think-Pair-Share meer dan een activerende werkvorm: het wordt een middel om informatie over het leerproces op te halen, te interpreteren en direct te benutten voor bijsturing. Precies dat is de kern van formatief handelen.
One Minute Paper: van inzicht naar zelfregulatie
Waar Think-Pair-Share vooral het proces van feedback in interactie stimuleert, ondersteunt de One Minute Paper het zichtbaar maken van leeropbrengsten. Studenten maken expliciet:
- wat zij beter begrijpen
- waar nog onduidelijkheden zitten
- en hoe zij hun eigen voortgang inschatten
Voor de docent levert dit directe informatie op over begrip, misconcepties en hiaten. Die informatie kan vervolgens worden geïnterpreteerd en gebruikt om gerichte vervolgacties te bepalen: extra uitleg, verdieping, herhaling of differentiatie.
Zo is one minute paper naast een reflectiemoment ook instrument om leren zichtbaar te maken én het onderwijs daarop af te stemmen. Wanneer studenten hun volgende stap(feed forward) formuleren versterkt dit ook hun zelfregulatie.
Downloaden:
Waarom deze combinatie krachtig is
Gezamenlijk dragen deze werkvormen bij aan verhoogde motivatie, inclusiviteit en doelgerichte actie. Studenten raken meer betrokken doordat ze actief en in verschillende samenstellingen deelnemen aan het leerproces.
Vanuit didactisch perspectief versterken deze aanpakken de wijze waarop studenten hun persoonlijke groei ervaren. Studenten leren de relevantie van het onderwerp te verbinden met hun eigen leerproces en ontwikkelen vaardigheden om verworven kennis te duiden en communiceren. Hierdoor wordt het leren efficiënter en van waarde: studenten herkennen zichzelf in hun leerresultaten en delen deze proactief met anderen.
Het gaat er niet alleen om wat docenten uitleggen, maar dat studenten leren zien wat kwaliteit is in hun eigen denkprocessen en leerresultaten én hoe en waarin ze verder kunnen ontwikkelen.
0 reacties