AI in het techniekonderwijs: van toekomstmuziek naar dagelijks gereedschap

“Daar heb ik geen tijd voor,” zucht de techniekdocent terwijl hij zijn lokaal opruimt en zijn mailbox vol met achterstallige taken ziet. Maar dat is precies het probleem. Want terwijl wij uitstellen, gaat de techniek door. Alle docenten in de techniek van VMBO tot universiteit moeten zich vanaf gisteren verdiepen in de toepassingen van AI. Experimenteren, gebruiken, testen, falen en opnieuw beginnen.

Wie nu afhaakt in deze ontwikkeling van AI in de techniek is binnenkort geen serieuze gesprekspartner meer voor studenten én het bedrijfsleven.

De praktijk verandert sneller dan ons onderwijs

In de werkplaatsen, tekenkamers en calculatieafdelingen van de toekomst – die allang begonnen zijn – is AI geen gadget maar gereedschap.
In de autotechniek worden storingen niet meer handmatig uitgelezen, maar voorspeld door algoritmes. In de procestechniek helpen AI-modellen om data te analyseren waarvan je hoofd gaat tollen. En bij CNC-frezen is het niet meer de vakman die met gevoel de marge bepaalt, maar de slimme software die zichzelf bijstuurt.

En jij? Jij leidt die vakmensen van morgen op.

Daar zit de crux. Als we in het mbo en hbo onze studenten voorbereiden op beroepen die nú al door AI worden beïnvloed, dan kunnen we als docenten niet achterblijven. Geen AI in de les betekent: straks geen aansluiting bij de praktijk. En dus géén vakbekwame uitstroom.

AI als jouw persoonlijke vakcoach

Maar hier komt het mooie: AI is er niet alleen voor de industrie of de werkplaats, het is er ook voor jou. Zie AI als je digitale maatje in het lokaal. Een voorbeeld?

• Werkvormen: Je wilt een activerende werkvorm over sensortechniek? Vraag een AI-tool om drie suggesties op mbo-niveau, inclusief concrete vragen en casussen. Klaar binnen een minuut.
• Sparren over lastige situaties: Wat doe je met die student die altijd zijn capuchon ophoudt, geen contact maakt en zich afsluit? Laat een AI-assistent meedenken. Niet als vervanger van jouw pedagogisch kompas, maar als klankbord – zonder oordeel.
• Lesvoorbereiding: Geen tijd om dat lesmateriaal voor de nieuwe besturingstechniek-opdracht vorm te geven? Geef AI een paar kernwoorden en laat het de eerste opzet maken. Jij hoeft alleen nog te schaven.

Ja maar, ik ben geen ICT’er

Goed nieuws: dat hoeft ook niet. Net zoals je geen automonteur hoeft te zijn om te snappen dat een storing in de ABS je remweg beïnvloedt, hoef je ook geen programmeur te zijn om AI in te zetten in je les. Begin klein. Gebruik tools als CoPilot of ChatGPT om ideeën op te doen, lesmateriaal visueel te verrijken of zelfs om uitleg op verschillende niveaus te genereren. Gebruik bijvoorbeeld onderstaande prompt om je werkvormen te activeren.

Wat je vooral moet zijn? Nieuwsgierig. En bereid om te leren, net zoals je dat van je studenten vraagt.

Begin vandaag!

AI wacht niet. Het vak verandert. De studenten veranderen. Jij kunt vandaag het verschil maken. Start vandaag en zet deze eerste stappen:

5 directe acties voor in jouw lespraktijk

1. Gebruik CoPilot/ ChatGPT/ Gemini als brainstormmaatje: Laat het meedenken over werkvormen, praktijksituaties of uitleg op niveau (gebruik onderstaande Prompt).
2. Laat studenten AI gebruiken bij projectvoorstellen of simulaties: Stimuleer kritische reflectie op wat AI ‘bedenkt’.
3. Analyseer klassensituaties met AI: Spar over groepsdynamiek, motivatie of didactiek – veilig en anoniem.
4. Integreer AI in praktijkopdrachten: Laat studenten een ontwerp maken waarbij AI een rol speelt (bv. spraakgestuurd bedienen van een installatie of voorbereiden van CNC code zoals hieronder als bijlage staat afgebeeld).
5. Spreek in je team af één les per week te ‘AI-testen’: Bouw samen aan expertise en durf te experimenteren.

AI is geen toekomst. Het is techniek van vandaag.

En jouw studenten? Die verdienen een docent die hen daarin voorgaat. Niet perfect, wel nieuwsgierig. Niet bang, wel kritisch. Klaar voor morgen, omdat jij vandaag bent begonnen.